Tag Archives: พัฒนาการของเด็ก

พัฒนาการด้านอารมณ์และจิตใจเด็กวัยรุ่น 13-19 ปี

นับเป็นวัยที่สำคัญที่สุดวัยหนึ่ง เพราะเป็นหัวเลี้ยวหัวต่อระหว่างความเป็นเด็กและผู้ใหญ่มีการพัฒนาทั้งทางกายและใจอย่างมาก เป็นวัยที่เด็กจะแยกตัวออกไปเป็นอิสระจากครอบครัวมากยิ่งขึ้นทุกที ทางกาย เด็กวัยรุ่นมีร่างกายเติบโตขึ้นมาก สูงเร็ว นํ้าหนักขึ้น กินเก่ง ต่อมฮอร์โมนในร่างกายทำงานมากขึ้นโดยเฉพาะฮอร์โมนทางเพศ ร่างกายจึงมีลักษณะเปลี่ยนแปลงไป ลักษณะประจำเพศเช่น อวัยวะสืบพันธุ์จะเริ่มทำหน้าที่ เด็กผู้หญิงจะมีประจำเดือน เต้านมเจริญขึ้น สะโพกผายออก เด็กผู้ชายก็มีการสร้างอสุจิ และมีน้ำกามเคลื่อน เสียงแตก มีหนวดเครา และสิวขึ้น เด็กวัยรุ่นที่ไม่ได้เตรียมตัวในเรื่องเพศศึกษามาก่อน หรือรู้มาผิด ๆ จากเพื่อนหรือ หนังสือ จึงอาจมีความกังวลใจในสิ่งเหล่านี้ได้ พ่อแม่และครูจึงควรเป็นผู้ให้คำแนะนำแก่เด็กในเรื่องพัฒนาการทางเพศ ชี้แจงให้เข้าใจว่าเป็นเรื่องการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติ และให้คำปรึกษาเมื่อมีข้อสงสัย ไม่ใช่ทำให้เด็ก… Read more »

การเจริญเติบโตทางจิตใจและอารมณ์ของเด็กวัย 1-3 ปี

เด็กในวัยทารกและวัยนี้มีร่างกายและสมองที่เจริญเติบโตรวดเร็วมาก สามารถ เคลื่อนไหวแขน ขา เดิน วิ่งได้ เริ่มหัดพูดทีละน้อยจนสามารถเข้าใจภาษาและสามารถสื่อสาร ความนึกคิดและความต้องการของตนเองให้ผู้อื่นเข้าใจได้เด็กต้องการฝึกฝนการใช้กล้ามเนื้อ การรับรู้ทางประสาทสัมผัสพร้อม ๆ กับการพัฒนาทางด้านความรู้สึกนึกคิดและอารมณ์ เด็กควรได้มีโอกาสวิ่งเล่น มีคนสอนให้พูด สอนให้เล่น เด็กวัยนี้ชอบของเล่นที่มีการเคลื่อนไหวและมีเสียงดัง เช่นรถลาก ตุ๊กตาสัตว์ต่าง ๆ เครื่องโทรศัพท์ และของเล่นอื่นที่มีสีสดใส ชอบปีนป่ายและหยิบดึงของต่าง ๆ มาเล่น ในวัยนี้การหัดในกิจวัตรประจำวันต่าง ๆ จะมีความสำคัญที่ จะนำไปสู่ความสามารถควบคุมอารมณ์ของเด็กได้ ได้แก่ การรับประทาน การนอน… Read more »

การเจริญเติบโตทางจิตใจและอารมณ์ของเด็กวัยทารกแรกเกิดถึง1 ปี

ในวัยนี้มีการเจริญเติบโตมากทั้งทางกาย ทางสมอง ทางจิตใจ และมีการปรับตัวไปพร้อม ๆ กัน เด็กเกิดใหม่ช่วยตัวเองไม่ได้เลย ต้องการผู้เลี้ยงดูที่ให้ความสนใจและเอาใจใส่สม่ำเสมอเพื่อตอบสนองสิ่งที่ร่างกายต้องการ ได้แก่ อาหาร ความอบอุ่น ความสะอาด และการนอนที่เพียงพอ การโอบอุ้มให้ความรักความอบอุ่นจะทำให้เด็กเรียนรู้ถึงสิ่งแวดล้อมที่ให้ความสบาย ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นพื้นฐานที่สำคัญสำหรับการเจริญเติบโตในระยะต่อไป บางคนเชื่อกันว่าเด็กที่ไม่ได้รับการเลี้ยงดูอย่างเหมาะสมในวัยทารกจะมีความบกพร่องในบุคลิกและความสามารถในการปรับตัว โดยเฉพาะในด้านมนุษยสัมพันธ์ ในระยะ 1-2 เดือนแรกทารกสามารถดูดนมได้ แต่ยังไม่สามารถใช้ประสาทได้ดี ทั้งในการเห็น การได้ยิน หรือการสัมผัส เมื่อมีสิ่งใดมารบกวนเด็กจะแสดงออกโดยการร้อง สะดุ้ง หรือเคลื่อนไหวทั้งตัว สายตาจะมองไปโดยไม่มีจุดหมาย บางครั้งจะยิ้มคนเดียว ถ้าได้รับการเลี้ยงดูสมํ่าเสมอในอาทิตย์ที่… Read more »

ความเจริญทางจิตใจและอารมณ์ของเด็ก

ลำดับขั้นความเจริญทางจิตใจและอารมณ์ของเด็ก เมื่อเด็กคลอดจากท้องแม่มาสู่โลกภายนอกนั้นเด็กจะร้องเสียงต่อเนื่องจากอากาศเขาสู่ปอด ขณะเดียวกันก็จำยอมที่จะต่อสู้กับสิ่งแวดล้อมใหม่ที่จะต้องเผชิญต่อไป ถ้าเขายังมีท่าทีลังเลอยู่แพทย์ก็จะช่วยให้ปลอดภัยโดยวิธีต่าง ๆ ให้เขาตัดขาดจากการได้อาหารจากมารดาโดยผ่านทางสายสะดือ ในบรรดาสัตว์โลกทั้งหมดเด็กแรกเกิดเป็นสิ่งมีชีวิตที่ช่วยตัวเองไม่ได้เลย และจะต้องการผู้ดูแลอย่างใกล้ชิดอีกเป็นเวลานานกว่าจะช่วยตัวเองได้ จนกระทั่งเติบโตเป็นผู้ใหญ่ทั้งทางกายและทางใจสามารถที่จะปรับตัวได้เหมาะสมกับสิ่งแวดล้อมภายในสังคมและวัฒนธรรมซึ่งแตกต่างกัน พ่อแม่หรือผู้เลี้ยงดูเด็กจึงเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญมากในการที่จะช่วยให้เด็กเติบโตต่อไป การเจริญทางด้านจิตใจ อารมณ์ อุปนิสัย และบุคลิก ซึ่งมีความสำคัญไม่น้อยกว่าทางด้านร่างกาย บางคนอาจเคยประสบมาด้วยตนเองหรือ สังเกตแล้วว่าแม้ร่างกายแข็งแรงดีแต่ถ้าขาดกำลังใจ ก็อาจทำให้ปรับตัวได้ไม่ดีพอ ทารกจะเริ่มรับรู้ถึงสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวเขา และจะเรียนรู้ไปทีละเล็กละน้อยโดยการแนะนำจากผู้อื่น หรือโดยการทดลองด้วยตนเอง จนกระทั่งในที่สุดเขาจะสามารถควบคุมตนเองและสิ่งแวดล้อมได้ ทั้งนี้ต้องอาศัยการเจริญของสมองในด้านความนึกคิดและการตัดสินใจควบคู่กันไปด้วย ถ้าจะให้สรุปง่าย ๆ ว่าเด็กจะเจริญเติบโตดีหรือไม่ก็อาจแบ่งสิ่งต่าง ๆ ที่มาช่วยสนับสนุนหรือขัดขวางได้… Read more »

บทบาทสำคัญจากครู

ครูมีบทบาทที่สำคัญรองจากพ่อแม่ หรืออาจมากกว่าพ่อแม่ก็ได้ ครูมีอิทธิพลต่อความคิดและการพัฒนาของเด็กมากทีเดียว ถ้าลูกคุณได้ครูที่ดีทุกปี ก็ถือว่าโชคดีที่สุด แต่ในความเป็นจริงย่อมเป็นไปได้ยาก… ครูก็เหมือนพ่อแม่นั้นแหละ บางคนก็ดีมาก บางคนก็ดีน้อย ทว่าแต่ละคน ย่อมมีดีแตกต่างกัน มีทักษะในการสอนต่างกัน แล้วยังมีบุคลิกภาพและนิสัยไม่ เหมือนกัน ทำให้ครูแต่ละคนปฎิบัติกับเด็กนักเรียนแต่ละคนแตกต่างกันออกไป ถ้าลูกของคุณบ่นเรื่องครูของเขาให้ฟัง คุณควรฟังให้รอบคอบ ปล่อยให้เขา แสดงความรู้สึกออกมาตามความพอใจ แต่ถ้าเป็นไปได้ คุณควรไปคุยกับครูคนนั้น เพื่อทำความเข้าใจและเห็นภาพที่ชัดเจนถูกต้องยิ่งขึ้น อย่าตำหนิครูให้ลูกฟัง เพราะจะเท่ากับไปสั่นคลอนฐานะของครูที่ลูกควรเคารพ และอาจทำให้เขาไม่อยากเรียนหนังสือก็เป็นได้ คุณควรยอมรับกับลูกว่า ครูแต่ละคนไม่เหมือนกัน ครูคนนี้ย่อมต่างจากครู คนก่อน ครูบางคนใจดีกว่า… Read more »

ความคิดบูชาวีรบุรุษของเด็ก

เป็นเรื่องธรรมดามากที่เด็กจะบูชาใครสักคนที่มีชื่อเสียง หรือเก่งกาจสามารถในความคิดของเขาเพราะนั่นเท่ากับเด็กใฝ่ฝัน และอยากพัฒนาตัวเองให้ดีหรือเก่งเหมือนบุคคลนั้น กระบวนการนี้จะช่วยให้เขาค้นหาลักษณะเฉพาะตัวของเขาเอง… เด็กที่ยกย่องบูชาคนมีชื่อเสียงสักคนเสมือนหนึ่งเป็นวีรบุรุษของเขา ถือว่าเป็นเรื่องปกติที่สุด เริ่มแรกนั้น เด็กอาจเห็นพ่อแม่เป็นวีรบุรุษ แต่เมื่อออกนอกบ้าน รู้จักเพื่อนมากขึ้น มีประสบการณ์กว้างขึ้น เขาอาจเปลี่ยนแปลงความคิดเกิดมีวีรบุรุษคนใหม่ในอุดมคติของเขา สิ่งนี้จะทำให้เขาก้าวไปสู่ความเป็นอิสระ มีความเป็นตัวของตัวเองมากขึ้น วีรบุรุษของเด็กอาจจะเป็นนักกีฬา ดารา หรือนักร้องคนโปรด ฯลฯ ปกติแล้ว คนดังเหล่านี้มักจะแสดงให้เห็นความคิดและนิสัยที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม สร้างความพอใจและความสุขมาให้ผู้อื่น เมื่อเด็กยกย่องคนเหล่านี้ ก็หมายความว่าเขาต้องการความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง และการยอมรับจากสังคมหรือผู้อื่น อยากมีความรู้สึกว่าเป็นผู้ประสบความสำเร็จเหมือนอย่างวีรบุรุษของเขาบ้าง อย่าไปหัวเราะเยาะหรือดูหมิ่นความใฝ่ฝันของลูก เขากำลังต้องการเป็นคน เข้มแข็งและมีความสามารถพิเศษ คุณควรอธิบายให้ลูกเข้าใจว่า คนเราแต่ละคน… Read more »

วิธีป้องกันไม่ให้ลูกสูบบุหรี่

วิธีป้องกันไม่ให้ลูกสูบบุหรี่อย่างได้ผลที่สูดก็คือ พ่อแม่ต้องเลิกสูบบุหรี่เสียก่อน “อย่าสูบบุหรี่นะลูก” แต่ปากตัวเองกลับคาบบุหรี่พ่นควันฉุย ๆ เด็กที่ไหนเขาจะเชื่อฟังคุณล่ะ… พ่อแม่ที่ไม่ชอบสูบบุหรี่ ลูกก็มักจะไม่ชอบตาม แต่พ่อแม่ที่สูบบุหรี่เสียเอง แนวโน้มที่ลูกจะสูบบุหรี่ตามมีมากกว่า ใจพ่อแม่ก็ว้าวุ่นอยู่ในภาวะขัดแย้งตลอดเวลา ไม่ต้องการให้ลูกสูบบุหรี่ แต่ขณะเดียวกันตัวพ่อแม่เองก็เลิกบุหรี่ไม่ได้ พฤติกรรมของพ่อแม่มีอิทธิพลต่อลูกมาก ถ้าไม่อยากให้ลูกทำสิ่งที่เป็น อันตรายต่อสุขภาพ พ่อแม่จะต้องไม่ทำเสียเอง พ่อแม่ที่ติดบุหรี่ ไม่เพียงแต่ทำให้ตัวเองเป็นมะเร็งในปอด หรือเป็นโรคหัวใจได้ง่าย ยังทำลายสุขภาพของลูก และคนในครอบครัวที่อยู่ใกล้ชิดด้วย การสูบบุหรี่ถือว่าเป็นตัวอย่างที่ไม่ดี ทำลาย สุขภาพของตัวเอง ลูกที่รู้และเข้าใจถึงอันตรายของบุหรี่ จะเกิดความวิตกหวาดกลัว และไม่อยากให้พ่อแม่ของเขาเป็นโรคมะเร็ง บางรายถึงกับขอร้องให้พ่อแม่เลิกสูบบุหรี่ก็มี พ่อแม่อย่างนี้น่าละอายไหมล่ะ!… Read more »

สอนลูกให้มีความรับผิดชอบและห่วงใยผู้อื่น

การจัดระบบในครอบครัวให้เป็นระเบียบ ให้สมาชิกทุกคนในบ้านร่วมมือกันรับผิดชอบ ร่วมกันทำงาน ได้รับความพึงพอใจในการใช้ชีวิตครอบครัวร่วมกัน จะทำให้เด็กมีสำนึก รับผิดชอบและรู้สึกว่าตัวเองก็มีส่วนสำคัญในครอบครัว… พ่อแม่ที่สอนให้ลูกมีสำนึกรับผิดชอบและมีความรักความห่วงใยต่อผู้อื่น จะทำให้ลูกจดจำถึงสำนึกนี้ตลอดไป เมื่อเด็กช่วยเหลือผู้อื่น ช่วยคุณทำงาน หรือ ช่วยน้อง เพื่อนบ้านหรือทำงานอะไรสักอย่าง เขาจะได้รับความพึงพอใจเป็น รางวัลอันยิ่งใหญ่ที่สุดในชีวิต จะทำให้เขารู้จักรับผิดชอบตัวเองและผู้อื่นมากขึ้น พี่ช่วยเหลือน้อง ย่อมเป็นสิ่งที่ดี แต่คุณควรแน่ใจว่าการทำเช่นนั้นเป็น ประสบการณ์ที่ดีต่อเด็กด้วย พ่อแม่ต้องดูให้รอบคอบ โดยเฉพาะท่าทีของพ่อแม่ เอง บางครั้งเราเรียกร้องให้พี่ดูแลน้อง ก็เพียงเพราะความจำเป็น เท่ากับเราไม่ไต้ ให้คุณค่ากับสิ่งที่ลูกทำลงไป ทำให้เขารู้สึกไม่พอใจและอาจไม่ยอมรับผิดชอบในครอบครัวอีกต่อไป คุณจะทำให้ลูกรู้สึกว่าตัวเขามีคุณค่า ก็ด้วยการชี้แจงเหตุผลให้เขาเข้าใจ… Read more »

ความเป็นตัวของตัวเองของลูก

พ่อแม่ควรยอมรับความเป็นตัวของตัวเองของลูก ไม่ควรบังคับให้ลูกสนใจสิ่งที่พ่อแม่สนใจ หรือเข้าไปมีส่วนร่วมเกี่ยวข้องกับเรื่องที่ลูกทำเสียทุกอย่าง เด็กจำเป็นต้องมีความเป็นตัวของตัวเองเพื่อให้รู้สึกว่าตัวเขามีความสำคัญและมี คุณค่าของตัวเอง… เด็กที่รู้สึกเป็นอิสระ ไม่ต้องพึ่งพาผู้อื่นมากเกินไป มีความเป็นตัวของตัว เอง มักจะถูกมองว่าหยิ่งยโส อวดดี แต่การที่เขาเป็นตัวของตัวเองเช่นนั้น ถ้าไม่สร้างปัญหาเดือดร้อนให้กับใครก็ไม่น่าจะมีปัญหาอะไรให้วิตก เพราะทุกคน จำเป็นต้องมีความรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า มีความสำคัญ และเผชิญกับชีวิตได้ด้วย ตัวเองอย่างไม่ท้อถอย พ่อแม่ต้องยอมรับความเป็นตัวของตัวเองของลูก ไม่ใช่บังคับให้เขาทำ สิ่งที่เขาไม่มีความสามารถทำได้ เพียงเพื่อสนองตอบความต้องการของพ่อแม่มิฉะนั้นเมื่อเด็กทำไม่ได้ ก็จะเกิดความรู้สึกว่าตัวเองไม่มีคุณค่า หรือเห็นว่าตัวเองมีคุณค่าน้อยลง อาจใช้วิธีเผชิญกับความกดตันต่าง ๆ ด้วยการลดระดับความต้องการของตัวเองลง เพื่อเอาใจพ่อแม่ หรือเพื่อหลีกเลี่ยงความวิตกกังวลจากการเรียกร้องต้องการให้เขาแสดงความสามารถมากเกินไปก็ได้ คุณคงไม่อยากเห็นลูกสูญเสียความเป็นตัวของตัวเองมิใช่หรือ?… Read more »

พฤติกรรมของเด็กเกเร

ปกติแล้ว เด็กจะไม่รังแกข่มเหงกัน นอกเสียจากว่ามีความกลัวบางอย่างแฝงเร้นอยู่ โดยเฉพาะในกรณีที่มีปมด้อยในใจ เด็กเกเรมักจะพยายามแสดงออกว่าตัวเองเข้มแข็ง ทั้งที่ความจริง เป็นคนอ่อนแอ เด็กที่ชอบแกล้งคนอื่นก็เพราะมีความกดดันในใจบางอย่าง ถ้าลูกคุณถูกคนอื่นรังแก การที่เขาจะป้องกันตัวเองด้วยกำลังบ้าง ก็ไม่ใช่เรื่องเสียหายอะไร แม้ว่าคุณจะไม่สนับสนุนความรุนแรงก็ตาม… เวลามีปัญหาขัดแย้งระหว่างเด็กด้วยกัน ควรส่งเสริมให้รู้จักแก้ปัญหาด้วย การเจรจา ไม่ใช่ยุให้ตีกัน แต่ถ้าเด็กถูกข่มขู่คุกคามหรือบีบบังคับอย่างหนัก และไม่สามารถตกลงกันได้ด้วยคำพูด เด็กอาจป้องกันตัวด้วยกำลัง เรื่องอย่างนี้ก็ไม่เสียหายอะไรหรอก ไม่ควรคิดว่าเด็กจะเป็นคนเกเรเสมอไป ก็ในเมื่อเขาถูกสถานการณ์บีบบังคับให้ต้องสู้นี่นา การส่งเสริมให้ลูกต่อสู้เมื่อถูกเด็กเกเรรังแกก่อน ไม่ขัดกับหลักการ “อหิงสา” แต่อย่างใด เด็กส่วนมากเข้าใจความหมายของคำว่า “ผู้รุกราน” กับ “การป้องกันตัวเอง”… Read more »